ISO 9001:2026 đang đến gần: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
ISO 9001:2026 dự kiến được ban hành vào tháng 09/2026. Doanh nghiệp đang áp dụng ISO 9001 cần biết gì và nên chuẩn bị như thế nào cho quá trình chuyển đổi?
ISO 9001 là một trong những tiêu chuẩn quốc tế phổ biến nhất về hệ thống quản lý chất lượng, được áp dụng tại nhiều tổ chức và doanh nghiệp trên toàn thế giới. Kể từ khi được ban hành lần đầu vào năm 1987, ISO 9001 đã nhiều lần được sửa đổi để phù hợp hơn với sự phát triển của môi trường kinh doanh và nhu cầu quản lý chất lượng.
ISO 9001:2015 là phiên bản thứ 5 và đang được áp dụng hiện nay. Theo Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO), quá trình sửa đổi ISO 9001 được chính thức khởi động từ năm 2023 với sự tham gia của ISO/TC 176/SC 2 và Nhóm công tác 29 (WG29). Sau các giai đoạn xây dựng và lấy ý kiến quốc tế, dự thảo cuối cùng ISO/FDIS 9001 đã được đưa vào giai đoạn phê duyệt và phiên bản ISO 9001:2026 dự kiến được ban hành sắp tới vào tháng 09/2026.
Vậy ISO 9001:2026 có gì thay đổi? Doanh nghiệp có cần thay đổi hệ thống ngay từ bây giờ? Và có nên chờ đến khi phiên bản chính thức được ban hành mới bắt đầu chuẩn bị?
I. ISO 9001:2026 có gì thay đổi?
Theo thông tin hiện tại, phiên bản mới dự kiến được xuất bản vào tháng 09/2026 và sẽ thay thế ISO 9001:2015.
Điều đáng chú ý là việc sửa đổi không nhằm thay đổi hoàn toàn nền tảng của ISO 9001.
Các nguyên tắc quản lý chất lượng, cách tiếp cận theo quá trình, chu trình PDCA và tư duy dựa trên rủi ro vẫn là những nền tảng quan trọng của hệ thống.
Một số nội dung đáng chú ý trong quá trình sửa đổi gồm:
Cập nhật cấu trúc của tiêu chuẩn
ISO 9001:2026 hướng tới việc chuyển từ Cấu trúc cấp cao (High Level Structure – HLS) sang Cấu trúc hài hòa (Harmonized Structure – HS).
Việc cập nhật cấu trúc nhằm tăng tính thống nhất giữa ISO 9001 và các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác, đặc biệt có ý nghĩa với những doanh nghiệp đang áp dụng đồng thời nhiều hệ thống quản lý.
Bổ sung nội dung về đạo đức và liêm chính
Một trong những điểm đáng chú ý được đề cập trong quá trình sửa đổi là đạo đức và liêm chính trong thực hành lãnh đạo và trong tổ chức.
Điều này cho thấy hệ thống quản lý chất lượng không chỉ được nhìn nhận qua quy trình, tài liệu hay kết quả kiểm soát, mà còn liên quan đến cách tổ chức được lãnh đạo và các nguyên tắc được duy trì trong hoạt động hằng ngày.
Quan tâm hơn đến sứ mệnh, tầm nhìn, giá trị và văn hóa chất lượng
Một hướng tiếp cận khác là sự quan tâm rõ hơn đến sứ mệnh, tầm nhìn, giá trị và văn hóa chất lượng.
Nếu chất lượng chỉ được xem là trách nhiệm của một bộ phận, hệ thống khó có thể tạo ra sự thay đổi bền vững. Ngược lại, khi chất lượng được gắn với cách lãnh đạo, cách nhân viên thực hiện công việc và cách doanh nghiệp đưa ra quyết định, hệ thống quản lý chất lượng có thể trở thành một phần của văn hóa vận hành.
Chú ý hơn đến vấn đề biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu cũng là một vấn đề được ISO đưa vào quá trình cập nhật các tiêu chuẩn hệ thống quản lý.
Từ năm 2024, ISO đã bổ sung nội dung yêu cầu tổ chức xác định liệu biến đổi khí hậu có phải là vấn đề liên quan hay không trong bối cảnh của tổ chức, đồng thời lưu ý rằng các bên liên quan có thể có những yêu cầu liên quan đến biến đổi khí hậu.
Trong quá trình sửa đổi ISO 9001, nội dung này tiếp tục được xem xét và làm rõ.
Lưu ý: Các nội dung trên được tổng hợp từ thông tin chính thức của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO). Phiên bản chính thức ISO 9001:2026 dự kiến được công bố vào tháng 09/2026, doanh nghiệp cần căn cứ vào tiêu chuẩn được ban hành chính thức để xác định đầy đủ các yêu cầu áp dụng.
II. Vì sao doanh nghiệp nên bắt đầu quan tâm từ bây giờ?
Khi phiên bản mới chưa chính thức được ban hành, câu hỏi đặt ra là:
Doanh nghiệp có cần chuẩn bị ngay không?
Câu trả lời là: Không cần vội vàng thay đổi toàn bộ hệ thống, nhưng doanh nghiệp cũng không nên chờ đến khi tiêu chuẩn chính thức được ban hành mới bắt đầu tìm hiểu.
Theo ISO, phiên bản mới dự kiến được công bố vào tháng 09/2026 và các tổ chức đang được chứng nhận theo ISO 9001:2015 sẽ có một khoảng thời gian chuyển đổi để thích ứng với phiên bản mới.Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thời gian chuyển đổi nhưng không có nghĩa là doanh nghiệp nên để đến sát thời hạn mới bắt đầu chuẩn bị.
Chuyển đổi ISO không chỉ là sửa tài liệu
Khi một tiêu chuẩn thay đổi, doanh nghiệp thường nghĩ ngay đến việc: Sửa quy trình → cập nhật tài liệu → đào tạo → đánh giá. Nhưng phía sau những công việc đó là cả một hệ thống đang vận hành, một thay đổi trong quy trình có thể liên quan đến:
- Người thực hiện;
- Trách nhiệm của từng bộ phận;
- Cách kiểm soát công việc;
- Dữ liệu và hồ sơ;
- Phương pháp đánh giá;
- Hoạt động đào tạo;
- Cách doanh nghiệp theo dõi và cải tiến.
Nếu chỉ chờ đến khi sát thời hạn chuyển đổi mới bắt đầu xem xét tất cả những vấn đề này, doanh nghiệp có thể tự đặt mình vào một cuộc chạy đua về thời gian. Chuẩn bị sớm không đồng nghĩa với việc phải thay đổi ngay lập tức. Chuẩn bị sớm có thể đơn giản bắt đầu bằng việc hiểu những thay đổi được định hướng ở phiên bản mới và rà soát lại hệ thống hiện tại.
Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?
Thay vì chờ đợi, doanh nghiệp có thể bắt đầu theo một lộ trình đơn giản:
1. Tìm hiểu
Theo dõi thông tin chính thức về ISO 9001:2026 và hiểu bối cảnh của lần sửa đổi này.
2. Rà soát
Xem xét hệ thống quản lý chất lượng hiện tại: các quy trình, trách nhiệm, dữ liệu và cách thức vận hành có còn phù hợp không?
3. Đánh giá khoảng cách
Xác định những điểm đang hoạt động tốt, những điểm còn bất cập và những nội dung có khả năng cần điều chỉnh khi phiên bản mới được ban hành.
4. Xác định ưu tiên
Không phải mọi thứ đều cần thay đổi cùng lúc. Doanh nghiệp có thể xác định những vấn đề quan trọng nhất đối với hoạt động thực tế để chuẩn bị trước.
5. Lập kế hoạch chuyển đổi
Sau khi phiên bản chính thức được ban hành, doanh nghiệp có thể đối chiếu yêu cầu cuối cùng, đánh giá chi tiết và xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp.
Nói cách khác: “Không cần chờ để bắt đầu tìm hiểu. Nhưng cũng không nên vội vàng thay đổi hệ thống dựa trên những thông tin chưa phải yêu cầu chính thức.”
Đây là cách tiếp cận giúp doanh nghiệp chủ động hơn và tránh biến quá trình chuyển đổi thành một cuộc “chạy hồ sơ” trước kỳ đánh giá.
III. ISO 9001:2026 – Không chỉ là một phiên bản mới
Mỗi khi ISO thay đổi, câu hỏi đầu tiên doanh nghiệp thường đặt ra là: “Hệ thống quản lý chất lượng hiện tại có thực sự đang giúp doanh nghiệp vận hành tốt hơn không?”
Một hệ thống có đầy đủ tài liệu nhưng nhân viên không thực hiện theo quy trình vẫn chưa phải là một hệ thống hiệu quả. Một doanh nghiệp có nhiều báo cáo nhưng không sử dụng dữ liệu để ra quyết định cũng chưa tận dụng được giá trị của hệ thống. Và một hệ thống chỉ được chú ý khi chuẩn bị đánh giá chứng nhận cũng khó trở thành công cụ hỗ trợ cải tiến lâu dài.
Do đó, ISO 9001:2026 có thể không chỉ là một yêu cầu chuyển đổi. Đây cũng có thể là cơ hội để doanh nghiệp nhìn lại toàn bộ hệ thống quản lý chất lượng và cách hệ thống đó đang tạo ra giá trị cho hoạt động kinh doanh.
Thay vì chờ đến khi phiên bản mới chính thức được ban hành mới bắt đầu quan tâm, doanh nghiệp có thể chủ động từ hôm nay bằng những bước đơn giản: tìm hiểu – rà soát – đánh giá khoảng cách – chuẩn bị kế hoạch. ISO 9001:2026 đang đến gần. Và sự chuẩn bị tốt nhất không nhất thiết bắt đầu bằng việc thay đổi mọi thứ, mà bắt đầu bằng việc hiểu doanh nghiệp đang ở đâu.
iBPO sẽ tiếp tục cập nhật những thông tin mới về ISO 9001:2026, đồng thời chia sẻ các góc nhìn thực tiễn về hệ thống quản lý chất lượng, chuẩn hóa quy trình và quản trị doanh nghiệp.
Theo dõi iBPO để cập nhật thêm thông tin về ISO 9001:2026 và những thay đổi doanh nghiệp cần quan tâm.
————————
Nếu bạn cần xây dựng quy trinh và triển khai ISO cho doanh nghiệp của bạn, iBPO sẵn sàng đồng hành!
Công ty cổ phần IBPO – Nâng tầm quản trị doanh nghiệp
Website: https://ibpo.vn
Linkedin: https://www.facebook.com/iBPO.Dichvuquytrinh/
Email: contact@ibpo.vn – nganntk.ibpo@gmail
Hotline: 0392693268 – 0909110282
————————
Tham khảo các bài viết liên quan:
- Facebook: ISO 9001:2026 đang đến gần. Doanh nghiệp đã sẵn sàng cho bước chuyển tiếp?
- Vì sao SME cần ISO 9001:2015 trước khi mở rộng chi nhánh?
- iBPO ký MOU với Sở KHCN triển khai OKR/KPI trong hành chính công
